کالیبراسیون ابزار دقیق تصفیه آب؛ pH، هدایت الکتریکی، فلومتر و فشار

چرا کالیبراسیون در تصفیه آب صنعتی مهم است؟

تقریباً همهٔ تصمیم‌های بهره‌برداری بر پایهٔ داده‌های ابزار دقیق گرفته می‌شود: زمان شست‌وشوی ممبران، دوز تزریق مواد، زمان بک‌واش و احیا، و توقف حفاظتی دستگاه. اگر هدایت‌سنج آب تولیدی عددی کمتر از واقعیت نشان دهد، افت کیفیت دیده نمی‌شود؛ اگر آنالایزر ORP یا کلر پیش از ممبران خطا داشته باشد، ممکن است ورود کلر به ممبران پنهان بماند؛ و اگر فلومتر نادرست باشد، بازیابی و دوز مواد شیمیایی به‌هم می‌خورد. ابزار دقیق خراب، خطرناک‌ترین خرابی پنهان در دستگاه تصفیه آب است.

کالیبراسیون pH و ORP

pH

الکترود pH به‌مرور پیر می‌شود و پاسخ آن کند می‌شود؛ رسوب و آلودگی روی شیشهٔ الکترود و دیافراگم مرجع هم خوانش را جابه‌جا می‌کند. روند رایج کالیبراسیون این است:

1. الکترود را از جریان خارج و با روش توصیه‌شدهٔ سازنده تمیز کنید.
2. با آب مقطر یا آب خالص آبکشی کنید و بدون مالیدن، خشک کنید.
3. کالیبراسیون دونقطه‌ای را با دو بافر استاندارد انجام دهید که محدودهٔ کاری فرایند را دربر بگیرند؛ بافرها باید تازه و در تاریخ مصرف باشند.
4. دمای بافر را در نظر بگیرید؛ مقدار pH بافر با دما تغییر می‌کند.
5. شیب و آفست الکترود را ثبت و با دفعهٔ قبل مقایسه کنید؛ اگر از محدودهٔ قابل قبول سازنده خارج است، الکترود باید تعویض شود.

ORP

سنسور ORP معمولاً با یک محلول استاندارد ORP بررسی می‌شود. چون ORP در خط پیش از ممبران برای پایش اکسیدکننده‌ها اهمیت دارد، پاسخ آن را مرتب کنترل کنید و در صورت کند شدن، تمیز یا تعویض کنید.

کالیبراسیون هدایت الکتریکی

سنسورهای هدایت الکتریکی پایدارتر از الکترودهای pH‌اند، اما رسوب و آلودگی سطح سلول و تنظیم نادرست جبران دما خوانش را تغییر می‌دهد. روند رایج:

1. سلول را تمیز و از نظر رسوب و آسیب بررسی کنید.
2. ثابت سلول و تنظیمات جبران دما را با مشخصات سنسور کنترل کنید.
3. با محلول استاندارد هدایت در محدودهٔ نزدیک به نمونهٔ واقعی بررسی کنید؛ برای آب‌های بسیار کم‌املاح، مقایسه با یک دستگاه مرجع در خود خط جریان روش مطمئن‌تری است، چون محلول‌های استاندارد کم‌غلظت به‌سرعت آلوده می‌شوند.
4. نتیجه را ثبت و در صورت انحراف، اصلاح یا سنسور را تعویض کنید.

تفاوت هدایت، TDS و مقاومت ویژه و اینکه هر عدد برای چه آبی مناسب است، در مطلب هدایت، TDS و مقاومت ویژه آمده است.

فلومترها و ترانسمیترهای فشار

فلومتر

فلومترها با ذرات، هوای داخل لوله، رسوب روی الکترودها یا پره‌ها و نصب در محلی با جریان نامتقارن دچار خطا می‌شوند. صفر فلومتر را در حالت بدون جریان بررسی کنید و خوانش را با یک روش مستقل مقایسه کنید؛ مثلاً حجم‌سنجی با مخزن در زمان مشخص، یا مجموع دبی آب تولیدی و پساب در برابر دبی خوراک. اگر تفاوت معنی‌دار است، تنظیمات، نصب و تمیزی فلومتر را کنترل کنید.

ترانسمیتر و گیج فشار

ترانسمیترهای فشار را در حالت بدون فشار از نظر صفر بررسی کنید و با یک گیج مرجع مقایسه کنید. خروجی ۴ تا ۲۰ میلی‌آمپر را در PLC هم کنترل کنید تا مقیاس‌بندی درست باشد. گیج‌های عقربه‌ای که لرزش یا ضربهٔ فشار دیده‌اند، ممکن است خطای ثابت پیدا کنند.

برنامهٔ کالیبراسیون و ثبت نتایج

بازهٔ کالیبراسیون به نوع سنسور، شرایط آب و توصیهٔ سازنده بستگی دارد. الکترودهای pH معمولاً بیشترین توجه را لازم دارند. هر کالیبراسیون را با تاریخ، مقدار پیش و پس از اصلاح، شمارهٔ بافر یا محلول استاندارد و نام فرد ثبت کنید. این سوابق نشان می‌دهد کدام سنسور زودتر از بقیه فرسوده می‌شود و چه زمانی باید تعویض شود. برنامهٔ کالیبراسیون معمولاً بخشی از برنامهٔ سرویس دوره‌ای دستگاه تصفیه آب صنعتی است.

خطاهای رایج در کالیبراسیون

• کالیبره کردن سنسور کثیف به‌جای تمیز کردن آن
• استفاده از بافر یا محلول استاندارد کهنه یا آلوده
• نادیده گرفتن دما
• کالیبراسیون بدون ثبت مقدار پیش از اصلاح
• اصلاح خوانش در PLC به‌جای رفع خطای سنسور

اگر سنسور با تمیز کردن و کالیبراسیون به حالت قابل اعتماد برنگشت، تعویض آن لازم است؛ این کار در بخش ابزار دقیق صفحهٔ تعمیر دستگاه تصفیه آب صنعتی هم توضیح داده شده است. در ایستگاه‌های کوچک مانند کیوسک تصفیه آب که اغلب فقط یک هدایت‌سنج یا TDS‌متر روی آب تولیدی دارند، کالیبراسیون همین یک سنسور، پایهٔ اطمینان از کیفیت آب است.

پرسش‌های متداول

مطالب و صفحات مرتبط